Arnold Andrunik

Arnold Andrunik urodził się 20 października 1911 roku w Przemyślu, jako syn Romualda i Janiny z domu Korczyńskich. Wraz z rodziną mieszkał w Sanoku, gdzie uczył się w szkole podstawowej, a następnie w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii. Po uzyskaniu dojrzałości w Lwowie pracował jako kontroler sanitarny i urzędnik w starostwie sanockim. W 1938 roku ożenił się z Marią Stefanią Łomnicką, z którą mieszkał w Sanoku.

W 1939 roku, po wybuchu II wojny światowej, Andrunik brał udział w ewakuacji urzędów na wschód, a później w spaleniu dokumentów i ich zatopieniu w Dniestrze. Po przejściu granicy do Sanoka, które znajdowało się pod okupacją niemiecką, zaangażował się w działalność konspiracyjną Związku Walki Zbrojnej. Działał jako łącznik w obwodzie ZWZ „San”, a także jako wywiadowca i kurier. W 1941 roku objął stanowisko kierownika biura ewidencji ludności w sanockim starostwie, tworząc jednocześnie punkt sekcji i komórkę legalizacyjną ZWZ, pełniąc funkcję fałszera dokumentów.

W czerwcu 1941 roku został przeniesiony do działu finansowego zarządu miasta, ale kontynuował działalność konspiracyjną. 20 sierpnia 1941 r. Gestapo przeprowadziło śledztwo w urzędzie, a Andrunik, zagrożony aresztowaniem, uciekł, co doprowadziło do aresztowań jego brata Kazimierza i innych konspiratorów. Przez kilka miesięcy ukrywał się pod fałszywą tożsamością „Romana Moderskiego”, uczestnicząc m.in. w akcji uwolnienia szpitala powiatowego w Sanoku.

W listopadzie 1941 r. Andrunik przemieścił się do Krakowa, gdzry w podziemi objął punkt kontaktowy „Baszta”. 26 czerwca 1942 r. został aresztowany przez Gestapo i osadzony w Montelupich. W ciągu trzech miesięcy przeszedł śledztwo i tortury, by na koniec zostać skierowanym do obozu Auschwitz-Birkenau. Po kilku miesiściu tam, przeszedł do obozy Groß-Rosen, a później Sachsenhausen-Oranienburg, gdzie działał w konspiracji. Po wyzwoleniu obozu 26 kwietnia 1945 r. wyruszył w drogę powrotną, powracjąc do Sanoka 8 maja 1945 r.

Po wojnie Andrunik odmówił przystąpienia do organizacji antykomunistycznej i otrzymał pracę w szpitalu powiatowym w Sanoku. Działacz społeczny i pisarz wspomnieniowy, był współzałożycielem sanockiego oddziału Związku byłych Więźniów Ideowo-Politycznych, a później Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych. Zaangażowany był także w życie samorządowe, pełniąc funkcje radnego Miejskiej Rady Narodowej. Jego pisania, m.in. „Zapiski z osobistych przeżyć w czasie drugiej wojny światowej i okupacji”, były ważnym dokumentem pamięci obozowej. Zmarł 26 lipca 2000 r., został pochowany w Cmentarzu Centralnym w Sanoku.